Rusya: Kültür yatağı
Rusya,  müzikten  edebiyata,  baleden  resime  kadar  sanat  ve  kültürün hemen her alanında dünyadaki temel merkezlerden biridir. Puşkin, Gogol, Dostoyevski, Tolstoy, Çehov, Çaykovski, Ayvazovski, Tarkovski gibi daha pek çok isim buna örnektir. Ya da Hermitaj ve Bolşoy gibi Rusya’daki yüzlerce müze, tiyatro ve sergi salonu...

Bu konuda sitemizdeki “Ünlü Ruslar” bölümünde birçok şair, yazar, besteci, opera ve pop şarkıcısı, tiyatrocu ve sinemacı, bale ve dans sanatçısı, ressam ve başka kültür adamlarıyla ilgili bilgi bulabileceğinizi belirtelim. Günümüz Rusyası’nda kültür sektöründe profesyonel olarak çalışanların sayısı 1,2 milyon kişidir. RF Finans Bankası verilerine göre, 2004 yılında kültür-sanat harcamalarına yaklaşık 3 milyar dolar ayrılmıştır; bunun üçte ikisinden  fazlasının  yerel  bütçelerden,  kalanının  ise  federal  bütçeden karşılanması öngörülmüştür.

80’lerin sonunda ve 90’ların ilk yarısında yaşanan hızlı değişimler sırasında kültürel kurum ve alışkanlıkların zarar görmesi süreci, son yıllarda alınan önlemlerle tersine çevrilmeye çalışılmaktadır. Örneğin, Rusya’da 1996-2003 yılları arasında tiyatro sayısı yüzde 20’den fazla artmıştır (470’ten 571’e). Ancak bu dönemde seyirci sayısındaki azalma engellenememiştir (1996’da bin kişiye 213 seyirciden 2003’te bin kişiye 209 seyirci). Opera ve bale binalarının 1994-2003 arasında 35’ten 71’e çıkmış olması ilginçtir. 1996-2003 döneminde Rusya’daki müze sayısında dörtte birin üzerinde artış gerçekleşmiş, rakam 1725’ten 2189’a yükselmiştir. Müzelere gitme oranında ise yal- nızca yüzde 3,5’luk bir artış olmuştur. Sosyalizmden piyasa ekonomisine hızlı geçişte kültür kurumları ve kültür adamları her zaman kolay adapte olamamaktadır, ancak yine de son zamanlarda Rusya’nın yaşanan döneme özgü yeni kültürel ve sanatsal başarılara imza atılmaya başlanması sevindiricidir.

Turizm
2003 yılında Rusya, dünyanın en fazla gidilen ülkeleri arasında 7. sıradaydı. Dünya Turizm Örgütü verilerine göre, Rusya’ya 20,2 milyon turist gitti. Turizmden elde edilen gelir bakımından Rusya yaklaşık 6,3 milyar dolarla (adam başı başı ortalama 311 dolar) 16. oldu. Rusya yurttaşı turistler ise 2003’te yurtdışında 7,6 milyar dolar bıraktı. (En bonkör turist sıralamasında Ruslar dünya 13.’sü.) Rusya’da turizm sektöründe yaklașık 5 milyon kişi çalışıyor; bu açıdan Rusya dünyada 7. sırada.

Bununla birlikte Rusya’nın sahip olduğu turizm potansiyelini yeterince iyi kullanmadığı ortada.

Rusya’ya giden turistler açısından en başta başkent Moskova geliyor. Kuruluşu 1147’ye dayanan Moskova, Avrupa’nın en büyük kenti. Nüfusu 2002 sayımlarına göre 10,4 milyon. Ama fiilen ülke içi öteki kentlerden ve dünyadan gelenlerle günlük nüfusun 13-13,5 milyon olduğu kabul ediliyor. Rusya başkenti, 2006 yılında Marcer Human Consulting adlı araştırma merkezinin Avrupa, Asya, Kuzey ve Güney Amarika ve Avusturalya’yı kapsıyan dünyanın 144 gelişmiş şehrinde yaptığı araştırma sonucunda Moskova tüm Avrupa, Amarika ve diğer ülkelerin metropollerini geride bırakarak dünyanın en pahalı şehri ünvanına sahip oldu. 

1156’da  Yuriy  Dolgorukiy  tarafından  ahşap  olarak  yaptırılan,  sonra defalarca yangınlar ve yıkımlar yaşayan Kremlin Sarayı, Kızıl (eski Rusçadaki anlamıyla Güzel) Meydan, Tverskaya ve Arbat caddeleri, Puşkin ve Tretyakov müzeleri,  Lermantov  ve  şalyapin  evleri,  tiyatroları,  sinemaları,  parkları, nehri, kilise ve camileri, alışveriş merkezleri, eğlence hayatı ve 1931’den bugüne gelişerek 150 civarındaki istasyonuyla başkent ulaşımını kısmen rahatlatan dev Moskova Metrosu ile görülmeye değer eşsiz bir dünya kenti Moskova.

Rusya’nın sayıları bini aşkın olan öteki kentlerinde de pek çok ilginç gözlem edinmek mümkün kuşkusuz. Ama onlar arasında birkaç kenti ayrıca vurgulamak gerek. En başta da “ikinci başkent” veya “kültür başkenti” olarak bilinen St.Petersburg’u. 1703’te Büyük Pyotr tarafından kurularak Rusya’ya başkent yapılan bu kentteki saray ve müzeleri, Hermitaj’ı, Puşkin ve Dostoyevski müzelerini, şehri bir ağ gibi kuşatan yüzün üstünde kanalı, Neva Nehri’ni, Nevski Caddesi’ni, katedralleri, parkları, kent dışındaki Puşkin, Pavlovsk, Peterhof gibi turistik beldeleri...

Onun  dışında,  büyük  kentlerden  Novosibirsk’i,  Nijniy  Novgorod’u, Samara’yı, Tataristan’ın başkenti Kazan’ı, Başkortistan’ın başkenti Ufa’yı, “Karadeniz’in öte yanındaki” Soçi’yi ve Novorossiysk’i... Moskova yakınlarındaki turizm halkası olan “Altın Yüzük” kentleri olarak bilinen Vladimir, Suzdal, İvanovo, Kostroma, Yaroslavl, Büyük Rostov, Pereslavl-Zaleski ve Sergiyev Pasad’ı... Baykal gölünü. Avrupa’nın en uzun nehri olan Volga’yı. Uçsuz bucaksız Sibirya topraklarını...

Vize, formaliteler ve ziyaret
Rusya’ya gitmek kolay değildir. Vize almak, gümrük kontrolünden geçmek, kent içi formalite ve kontrolleri yaşamak çoğu kez yabancıları usandırır. Buna hizmet sektöründe kökleri en azından Sovyetler Birliği’ne giden yavaşlık ve özensizliği, bürokrasiyi, adım başı sınırlamaları ve özel likle Moskova’da bir keşmekeş dönüşmüş olan trafiği de ekleyince iyimser olmak güç gibidir. Aynı zamanda Ruslara yüzeysel ilk bakışta göze, kabalık, kuşkuculuk gibi unsurlar çarpabilir. Ama bu, madalyonun yalnızca bir tarafıdır. Rusya halkının kültürel birikimi ve insanların sıcak lığı daha sonra ortaya çıkar. Rusya’ya gelenlerin, hele hele burada bir süre yaşamış olanların pek çoğunun bir yolunu bulup tekrar tekrar geri dönmesi tesadüf olmasa gerektir.

Bununla birlikte Rusya’ya giden yabancıların, Çeçen savaşı ve 11 Eylül sonrası gelişmeleri de göz önüne alarak yasal süreç ve yükümlülüklere dikkatle uyması gerektiğini özellikle vurgulayalım. şaibeli şirketler aracılığıyla Rusya’ya giden ve uydurma adreslerde kayıtlı görünen insanların başının daha sık derde girdiği bir gerçektir.

Yabancıların Rusya’ya girmesi için pasaportla birlikte vizesinin de olması gerekir. Yedi çeşit vize vardır: Turist, iş, çalışma, eğitim, sağlık (tedavi), özel ve mülteci vizesi. Bunlardan hangisi gerekiyorsa Rusya’nın ilgili yurtdışı temsilciliklerinden alınmalıdır.

Rusya Federasyonu’nun ülkemizde Ankara (Büyükelçilik), İstanbul (Başkonsolosluk), Trabzon (Başkonsolosluk) ve Antalya (Konsolosluk) olmak üzere dört diplomatik temsilciliği faaliyet göstermektedir.

Rusya Federasyonu’nun Ankara Büyükelçiliği: Adres: Karyağdı Sok. No 5, 06692, Çankaya (P.K. 35 Kavaklıdere), Ankara Telefon: (0312) 439 21 22, 440 82 17 Faks: (0312) 438 39 52, 442 90 20 e-mail: rfembassy@tr.net, rfembassy@fromru.com	Rusya Federasyonu Trabzon Başkonsolosluğu: Adres: Ortahisar Mah. Refik Cesur Sok. 6, Trabzon Telefon: (0462) 326 26 00 Faks: (0462) 326 26 01 e-mail: baskonsolos@gul.net.tr,
Rusya Federasyonu İstanbul Başkonsolosluğu: Adres: İstiklal Cad. 443, Beyoğlu, İstanbul Telefon: (0212) 292 51 01/ 02/03 Faks: (0212) 249 05 07 e-mail: visavi@turk.net	Rusya Federasyonu Antalya Başkonsolosluğu: Adres: Park Sok., 30, Antalya Telefon: (0242) 248 32 02 e-mail:  rfconsulate@ttnet.net.tr

Vizenin dışında Rusya’ya turistik seyahat öncesi otel rezervasyonlarının yapıldığının kanıtı olarak “vauçer” belgesinin gümrük kontrolünde ibraz edilmesi gerekebilir.

1 Ocak 2003’ten itibaren yabancıların Rusya’ya giriş-çıkışlarında ve ülkede yaşadıkları sürece kullanmaları zorunlu olan, kendileriyle ilgili temel bilgilerin yer aldığı “göçmenlik kartı” uygulaması vardır.

Rusya’ya gelen yabancıların en geç 3 iş günü içinde kaldıkları otelde veya yaşadıkları bölge içişleri vize ve kayıt birimlerinde (OVİR) registrasyon işlemi yapmaları gerekir.

15 Mart 2003 tarihli bir yasaya göre, ülkeye giriş-çıkışta 3 bin dolara kadar para deklare edilmeyebilir, 3-10 bin arası miktarın deklare edilmesi zorunludur. 10 bin dolardan fazlası için Rusya Merkez Bankası’nın özel izni gerekir.