Rusya’nın siyasi sistemi
Rusya’da  hem  yasamanın  hem  de  yürütmenin  üstünde  yer  alan  bir başkanlık sistemi vardır. Rusya Federasyonu’nun lideri ve üst yöneticisi devlet başkanıdır. Rusya Devlet Başkanı ülkenin iç ve dış politikasını yürütür. Halk tarafından genel seçimle 4 yıllık bir süre  için doğrudan seçilir. Aynı kişi ancak iki kez devlet başkanlığı yapabilir.

Dokunulmazlığa sahip olan RF Devlet Başkanının başbakanı atamak, hükümet toplantılarına başkanlık etmek, hükümeti görevden almak, üst düzey  yargı  ve  denetim kurumlarının  yöneticilerini  göreve  getirmek  ve görevden almak, Duma’yı feshetmek, af ilan etmek gibi çok önemli yetkileri vardır.  Rusya  Devlet  Başkanı  aynı  zamanda  Rusya  Silahlı  Kuvvetleri’nin Başkomutanıdır.

Rusya’nın  ilk  Devlet  Başkanı  Boris  Yeltsin’di.  Yeltsin,  1999  yılının 31 Aralığına kadar bu görevi iki dönem arka arkaya seçilerek yürüttükten sonra  yetkilerini  Vladimir  Putin’e  devretti.  Putin  Mart  2000’de  yapılan seçimleri kazanarak tam yetkili Devlet Başkanı oldu. 2004 yılının Mart ayında Putin, oyların yüzde 71,31’ni alarak ikinci kez Devlet Başkanı oldu. Şu sıralarda Putin’in 2008’de görevden ayrılmasını önlemek için Anayasa değişikliği yapılmasını veya farklı bir formül bulunmasını savunan geniş kesimler vardır.

Devlet  Başkanlığı’na  bağlı  olarak  2000  Eylülünden  itibaren  faaliyet gösteren Devlet Konseyi adlı bir  danışma organı vardır. Genellikle 3 ayda bir toplanan Konsey’de devlet yapılanması, federatif, siyasi, ekonomik ve sosyal konular görüşülür.

Federal Meclis, Rusya’nın parlamentosudur, temsil ve yasama organıdır. İki kanadı vardır: Federasyon Konseyi (üst meclis) ve Devlet Duması (alt meclis).

Federasyon Konseyi’nde Rusya Federasyonu’na dahil olan 89 idari birimden ikişer kişi olmak üzere toplam 178 üye bulunur. Federasyon Konseyi danışma ve temsil özelliği ağır basan bir senato görünümündedir. Ancak son yıllarda öneminin azaldığı bir gerçektir.

Devlet Duması 4 yılda bir yapılan genel seçimlerle belirlenen 450 milletvekilinden oluşur. Milletvekilleri belirli bir partiden veya bağımsız olabilir. Şu anda Duma’nın en büyük grubu iktidar yanlısı “Birleşik Rusya”dır. Bir başka etkili grup komünistlerdir. Üçüncüsü milliyetçi “Rodina” (“Vatan”) grubudur.  Vladimir  Jirinovski’nin  başkanlığını  yaptığı  Rusya  Liberal Demokratik Partisi dördüncü konumundadır. Seçim barajı yüzde 5’ten yüzde 7’ye çıkarılmıştır.

Rusya’da  yürütme  gücü  hükümettedir.  Rusya  hükümeti,  başbakan, başbakan yardımcıları ve federal bakanlardan oluşur. Başbakan, görevine Devlet Başkanı tarafından Devlet Duması’nın onayıyla atanır. Başbakan atandıktan sonra en geç bir hafta içinde federal yürütme organlarının yapısı hakkındaki önerilerini, başbakan yardımcıları ve federal bakanların isimlerini Devlet Başkanına sunar.

Hükümetin,  federal  bütçenin  belirlemesi,  finans,  kredi  ve  para  politikasının uygulanması, sosyal, yardım, sağlık, kültür, bilim gibi alanlarında tek bir devlet politikasının yürütülmesi, ülke savunmasının, devlet güvenliğinin  sağlanması  için  önlemler  alması  gibi  görevleri  vardır.  Rusya’da hükümetin, ağırlıklı olarak ekonomik yönetim organı olduğu söylenebilir. Rusya’da Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Sayıştay gibi yargı ve yürütme alanında kurulmuş anayasal yüksek devlet kurumları vardır.

Rusya’nın federal yapısı
Anayasa’ya göre Rusya Federasyonu 89 idari birimden oluşuyor. Bunlar merkezi devlete bağlı, ama kendi yasalarıyla yürütme, yasama ve yargı organlarına sahip özerk sübjeler. Bunların 21’i cumhuriyet, 6’sı megabölge (kray), 49’u vilayet (oblast), 2’si federal statüde kent, 1’i özerk bölge ve  10’u özerk yöre (okrug).

Lider  Putin’in,  Yeltsin  döneminde  cömertçe  dağıtılan  özgürlüklerin Federasyon’u bölünme tehlikesiyle karşı karşıya bıraktığı gerekçesiyle bu 89 idari birimin merkezi devletle ilişkilerini merkez lehine yeniden düzenlediği biliniyor. Bu düzenlemede Rusya’nın 7 federal valiliğe bölünmesi önemli bir adım olmuştur.

Putin’in planları devletin bölünmesi değil, toparlanmasına yönelik. Ve bu amaçla 89 idari birimin birkaç yıl içinde kimine göre 40-50’ye, kimine göre 15-20’ye indirilmesi amaçlanıyor. 2003 yılı sonunda yapılan yerel referandumla Perm Vilayeti ile Komi-Permyatsk Özerk Yöresi’nin birleşmesi, bu yolda bir adım oldu. Bunu, 2004 sonbaharında Evenkiysk ve Taymırsk’ın Krasnoyarsk’la birleşmesi kararı izledi. Birleşme süreçleri birkaç yıllık bir sürece yayılacak.
2004 Eylülü başında Beslan’da gerçekleşen kanlı terör eyleminden sonra Başkan Putin, ülkenin seçim ve idare sisteminde ciddi değişiklikler yapma kararını açıkladı. Buna göre özerk cumhuriyetlerden özerk yöre ve kentlere kadar  Rusya  Federasyonu’nu  oluşturan  bütün  birimlerin  yöneticileri (cumhuriyet  başkanlardan  valilere  kadar)  federal merkezin  atamasıyla (Kremlin’den gelecek önerinin yerel parlamentonun onayından geçmesiyle) belirlenmeye başladı.

Federal birimler

Rusya Federasyonu, 7 federal bölgeden (federal valilikten) oluşmaktadır:

• Merkezi Federal Bölge (merkezi Moskova),

• Kuzey-Batı Federal Bölgesi (St.Petersburg),

•  Kıyı Volga (Privoljskiy)

• Federal Bölgesi (Nijniy Novgorod),

• Güney Federal Bölgesi (Rostov-na-Donu),

• Ural Federal Bölgesi (Yekaterinburg),

• Sibirya Federal Bölgesi (Novosibirsk),

• Uzak Doğu Federal Bölgesi (Habarovsk).

Rusya Federasyonu içinde şu Rusya Federasyonu sübjeleri yer almaktadır:

Cumhuriyetler

• Adıgey Cumhuriyeti

• Karaçayev-Çerkes Cumhuriyeti

• Altay Cumhuriyeti

• Karelya Cumhuriyeti

• Başkortostan (Başkurt, Başkir) Cumhuriyeti

• Komi Cumhuriyeti

• Buryatya Cumhuriyeti

• Mariy-El Cumhuriyeti

• Çeçenistan Cumhuriyeti

• Mordovya Cumhuriyeti

• Çuvaşistan Cumhuriyeti

• Kuzey Osetya-Alanya Cumhuriyeti

• Dağıstan Cumhuriyeti

• Saha (Yakutya) Cumhuriyeti

• Hakasya Cumhuriyeti

• Tataristan Cumhuriyeti

• İnguşetya Cumhuriyeti

• Tuva Cumhuriyeti

• Kabardin-Balkar Cumhuriyeti

• Udmurtya Cumhuriyeti

• Kalmıkya Cumhuriyeti

Mega Bölgeler (Kraylar)

• Altay Eyaleti

• Krasnoyarsk Eyaleti

• Habarovsk Eyaleti

• Primorsk Eyaleti

• Krasnodar Eyaleti

• Stavropol Eyaleti

 Vilayetler (Oblastlar)

• Amur Vilayeti

• Kirov Vilayeti

• Arhangelsk Vilayeti

• Kostroma Vilayeti

• Astrahan Vilayeti

• Kurgan Vilayeti

• Belgorod Vilayeti

• Kursk Vilayeti

• Bryansk Vilayeti

• Leningrad Vilayeti

• Çelyabinsk Vilayeti

• Lipetsk Vilayeti

• Çita Vilayeti

• Magadan Vilayeti

• İvanovo Vilayeti

• Moskova Vilayeti

• İrkutsk Vilayeti

• Murmansk Vilayeti

• Kaliningrad Vilayeti

• Nijniy Novgorod Vilayeti

• Kaluga Vilayeti

• Novgorod Vilayeti

• Kamçatka Vilayeti

• Novosibirsk Vilayeti

• Kemerovo Vilayeti

• Omsk Vilayeti

• Orenburg Vilayeti

• Tambov Vilayeti

• Orlov Vilayeti

• Tver Vilayeti

• Penza Vilayeti

• Tomsk Vilayeti

• Perm Vilayeti

• Tula Vilayeti

• Pskov Vilayeti

• Tümen Vilayeti

• Rostov Vilayeti

• Ulyanovsk Vilayeti

• Ryazan Vilayeti

• Vladimir Vilayeti

• Samara Vilayeti

• Volgograd Vilayeti

• Saratov Vilayeti

• Vologda Vilayeti

• Sahalin Vilayeti

• Voronej Vilayeti

• Sverdlovsk Vilayeti

• Yaroslavl Vilayeti

• Smolensk Vilayeti

Federal statüde kentler

• Moskova

• Petersburg

Özerk Bölge

• Yahudi (Yevrey) Özerk Bölgesi

Özerk yöreler (okruglar)

• Aginsk Özerk Yöresi 

• Koryak Özerk Yöresi

• Buryatsk Özerk Yöresi

• Nenetsk Özerk Yöresi

• Çukotka Özerk Yöresi

• Taymırsk Özerk Yöresi

• Evenkiysk Özerk Yöresi

• Ust-Ordınsk Özerk Yöresi

• Hantı-Mansiysk Özerk Yöresi

• Yamalo-Nenetsk Özerk Yöresi

• Komi-Permyatsk Özerk Yöresi